آسیب های اجتماعی

من نمی‌دانم راستگویی ارزشش بالاتر است یا حجاب، ولی فكر نمی كنم راستگویی ارزشش كمتر از حجاب باشد به یكی از آن‌ها می‌گفتم شاید تو كه فقط یك چشمت پیداست حاضر باشی در عرصه‌های مختلف دروغ هم بگوئی... ولی آن خانم كه كمی بدحجاب است، آدم صادق و راستگویی باشد... خوب اگر ضدارزشی هم داشته باشد (اگر بدحجابی ضدارزش بدانیم) چندتا ارزش هم دارد شما هم كه یك ارزش دارید (كه حجاب باشد) چندتا ضدارزش هم دارید. بنابراین من نمی‌توانم ارزش‌گذاری بكنم و بگویم چه كسی بر دیگری ترجیح دارد؟»[1]
در اینجا می‌توان نكات و تأملات فراوانی مطرح كرد كه به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود: آن‌چه در مكتب انسان‌ساز اسلام ناب‌محمدی بیش از هر چیز دیگری نمایان و مشهود است این ویژگی و مزیت خاص است كه دین مبین اسلام در همه جهات و ابعاد توجه دارد هم در حوزه معارف دینی هم در حیطه احكام شرعی و هم در زمینه ارزش‌ها و ضدارزش‌های اخلاقی؛ چراكه برای به كمال و سعادت ابدی رساندن انسان‌ها به طور یكسان و هماهنگ، برنامه و سخن دارد و این چیزی است كه می‌توان آن را با توجه به هدف بعثت رسالت انبیاء و انزال كتب آسمانی و بالاخص رسالت پیامبر ختمی مرتبت استنباط كرد. آری انبیاء و ائمه ـ علیهم السّلام ـ برای هدایت و راهنمایی و تربیت نفوس بشری در همه ابعاد و جهات فرستاده شده‌اند.
حال در مسائل اخلاقی و ارزش‌های دینی به نظر اسلام، انسانی از نظر اخلاقی در مسیر انسان كامل شدن است كه به همه مسائل ارزشی و اخلاقی به طور یكسان توجه داشته باشد و عمل كرده باشد نه این‌كه به برخی توجه داشته باشد و از برخی غافل باشد. پس ارزشهای اخلاقی از این جهت كه هر فرد مسلمانی باید واجد آن‌ها باشد، یكسان و برابر هستند و نمی‌شود بین آن‌ها تفاوتی قائل شد و اگر هم اختلافی دارند، تفاوت در مراتب آنهاست نه در اصل وجود آنها؛ به هر حال هر ارزشی و ضدارزشی در مقام و جایگاه خود سنجیده و ارزشگزاری می‌شود نه با مقایسه با ارزش دیگر مثلاً انسانی كه به مسئله حجاب توجه دارد او در این مسئله ارزشی نمره‌اش مثبت است و همچنین در سایر ارزش‌هایی كه به آن‌ها عمل می‌كند، چنین آدمی از این جهت قابل ستایش و تقدیر است و دارای ثواب. اما اگر همین آدم در برخی ارزشها بی‌توجه است مثلاً دروغ می‌گوید از این جهت نمره‌اش منفی است و مورد نكوهش و مذمت است. همچنین كسی كه دارای ارزش حجاب نیست، در این مرتبه نمره‌اش منفی است و اگر هم چندتا ارزش دارد باز از جهت داشتن چند ارزش دیگر، قابل احترام و تقدیر است. «فَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّهٍ خَیْراً یَرَهُ وَ مَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّهٍ شَرًّا یَرَهُ»[2]
در هر حال چنین انسانی به نظر كتاب و سنت اهل بیت ـ علیهم السّلام ـ انسان ایده‌ال و كاملی نخواهد بود.
حاصل آن‌كه مصاحبه شونده از سخنان و برخی مقدمات صحیح خود این نتیجه مغالطه‌آمیز خود را می‌خواهد به ذهن خواننده القاء كند كه، چون نمی‌توان انسانی كه حجاب را رعایت می‌كند لكن به برخی ارزشها ملتزم نیست و انسانی كه حد حجاب را رعایت نمی‌كند اما به برخی ارزشها پایبند است، از لحاظ ارزشی مقایسه كرد، پس نمی‌شود به این شخص كه حجاب را رعایت نمی‌كند ایراد و خُرده گرفت كه چرا تو حجاب نداری؟
بدیهی است كه این نتیجه‌گیری، منطقی نخواهد بود، چراكه چنانكه معلوم شد هم از نظر دین و هم از نظر كارشناسان دینی، هر انسانی را نسبت به ارزش‌های اخلاقی‌اش تكریم و تشویق و نسبت به جهات ضدارزشی‌اش تقبیح و نكوهش می‌كنند و در مجموع اگر بخواهند انسانی را با انسان دیگر مقایسه كنند؛ مسلم است كه انسانی كه مسائل ارزشی‌اش نسبت به مسائل ضدارزشی‌اش بیشتر باشد، انسان نسبتاً خوبی است و نسبت به كسی كه عكس این باشد، ارزش و مرتبه‌اش بالاتر است و این طریقی است عقلائی كه هر صاحب عقلی آن را به خوبی درك می‌كند.
در آخر ایشان با كمال تأسف مطلبی بسیار تأمل برانگیز را مطرح می‌كنند و آن این‌كه:
«به هر ترتیب آن روند تبلیغی جامعه كه می‌خواستیم با تكیه بر آن روند ظاهر افراد و جامعه را درست كنیم نه تنها كارساز نبود بلكه ما را به جایی رساند كه محصول بیست سال گذشته جامعه پرورش یك سری آدم‌های منافق و دور رو بود.»
آیا این چنین سخن راندن از ناحیه كسی كه خود را داعیه‌دار نظریه مردم‌سالاری می‌داند، شایسته است؟ آیا این كذب محض و توهین و افتراء به قشر عظیمی از این نسل جوان غیور مملكت نیست كه بارها و بارها با جانشفشانی‌ها و رشادتهای بی‌دریغ، و حضور به موقع و شایسته خود در همه عرصه‌ها و میادین برای حفظ نظام و انقلاب و دستاوردهای امام و شهیدان؛ دست همت بالا زده و جانفشانی‌ها كرده‌اند؟! براستی این جای تعجب و تأسف و عذرخواهی ندارد؟

[1] ماهنامه چشم انداز ایران، شماره 15.
[2 سوره زلزال، آیه 7و8.